Ik luister regelmatig naar de reportages die de Curaçaose journaliste Nelly Rosa maakt op ‘De Brug’ , een rubriek van persbureaucuraçao.com , naar aanleiding van actuele gebeurtenissen waarover ze de mening van allerlei passanten vraagt. Het is triest om te horen hoeveel moeite heel veel Curaçaoenaars hebben om zich in het Nederlands uit te drukken. Vooral degenen die naar een school zijn gegaan waar het Papiaments als enige taal van instructie heeft gefunctioneerd. De reden dat ik hier treurig van wordt is niet dat zoveel Antillianen zich het Nederlands niet goed hebben eigen kunnen maken, maar het feit dat ze zich, behalve in het Papiamentu, in geen enkele andere taal behoorlijk hebben leren uit te drukken, bijvoorbeeld in het Engels.
In dit verband moet ik denken aan de haast profetische woorden van de Curaçaose schrijver Tip Marugg.

Professor Michiel van Kempen merkt in zijn Blog ‘Caraïbisch Uitzicht’ het volgende op over Tip Marugg : 'Het is bijna aandoenlijk om te zien hoe de schrijver, die het Papiamentu als moedertaal had en het Nederlands virtuoos zou gaan beheersen maar er altijd onzeker over bleef, sinds zijn jonge jaren de Van Dale afgraast naar interessante woorden'.

Het is misschien interessant om in dit verband te vermelden dat Tip Marugg zich in een interview met Cees Zoon (geciteerd in Weekendpelgrimage, uitgave 1988, bladzijde 197,van de Bezige Bij), sprekend over het Papiamentu als volgt over de mogelijkheden van zijn moedertaal heeft uitgelaten (naar aanleiding van de veronderstelde vraag van Cees Zoon of hij ook in het Papiamentu had geschreven):

'Alleen gedichten. Een roman zou ik er niet in kunnen schrijven, de taal mist te zeer de uitdrukkingen voor het gevoelsleven. Dat is een teken: de mensen hier leven nog in de Middeleeuwen.
Nu gaan ze in het Papiamentu onderwijs geven, de school van schrijver Frank Martinus is ermee begonnen. Dat is desastreus: wat moeten die kinderen straks als ze niet fatsoenlijk iets anders spreken? Dan kunnen ze hier nooit meer weg'.

Marugg drukt zich wat ongenuanceerd uit in deze passage. Waarschijnlijk bedoelde hij dat het Papiamentu over een - voor Marugg - te beperkte woordenschat beschikte om alle nuances van het gevoelsleven aan te duiden, nuances die - alweer voor Marugg - nodig zijn om een roman te schrijven zoals deze hem voor ogen stond.

De vergelijking met het leven in de Middeleeuwen lijkt me wat boud.

Interessant is ook dat hij - al in díe tijd - grote bedenkingen had tegen de invoering van het Papiamentu als taal van instructie in het onderwijs en de negatieve gevolgen die dit met zich mee zou kunnen brengen.

De geschiedenis heeft hem gelijk gegeven. Het Antilliaanse onderwijs zit nu met een probleem waarvan de oplossing nog lang niet in zicht is.

Waarmee ik niet de suggestie wil wekken dat ik voorstander ben van het Nederlands als taal van instructie.

Fred de Haas